از اين سفارش أو به ضنّت ( - بخل ورزيدن ) در افشاى حقايق علمي مىتوان استنباط كرد كه شايد هدف ديگر شيخ الرّئيس از بيان مطالب به صورت رمز واشاره - چنانچه خود أو در پايان نمط دهم متذكّر شده - آن بوده كه نمىخواسته به قول خود أو حقيقت نابى را كه در اين إشارات از ميان مطالب بيرون كشيده ، وعالىترين لقمه‌هاى دانشى را كه در قالب عباراتى لطيف فرآهم ساخته ، در اختيار نااهلان ، ونادانان ، وانسان‌هاى كم هوش ، وبىجرأت ، وناورزيده كه ميل آنها با قيل وقال عوام است ، وهمچنين متفلسفان بىدين وگمراه قرار گيرد . 4 - تبيين أصول ومباني عرفان در فلسفه : كتاب « إشارات » تنها اثر فلسفي جامع ابن سينا است كه به جاى بخش رياضى سه فصل آخر آن مشتمل بر « عرفان وتصوّف » است . أو براي اوّلين بار از عرفان در فلسفه ، وآن هم در شريف‌ترين بخش آن يعنى « الهيّات » ، سخن گفته است . أو در نمط هشتم ونهم ودهم اين كتاب از أصول ومباني عرفان بحث كرده ، اصطلاحات عرفانى را به نيكوترين وجهي توضيح داده ، وبا استمداد از مقام رفيع علمي وشهرت عظيمى كه در طب وفلسفه داشته از كرامات وخوارق عادات مشايخ صوفيّه رفع استبعاد كرده وآنها را موجّه وقابل قبول دانسته است . واين كار أو يعنى گفتگو از مقامات وحالات وواردات ومشاهدات ومصطلحات أهل عرفان در فلسفه قبل از أو نظير نداشته وكارى بديع وبىسابقه است . ابن سينا ومنطق ارسطوئى علمي كه در نزد أهل معرفت به « منطق » مشهور است ، اگر چه بسيارى از أصول وقواعد آن پيش از أرسطو در ميان دانشمندان مورد بحث وگفتگو بوده است ، ولى قدر مسلّم آن است كه أرسطو نخستين دانشمندى است كه مباحث پراكنده منطق را يكجا فرآهم آورده ، آنها را در رساله‌هاى متعدّد تبويب وتنظيم نموده ، وبخش بزرگى از قواعد آن را با انديشه سترگ وبلند خود ابداع واستخراج كرده است . وبه همين سبب أو را « معلّم اوّل » و « مؤلّف » و « صاحب منطق » ناميده‌اند « 1 » .

--> ( 1 ) - ر . ك : ابن خلدون ؛ « مقدّمه » ؛ افست تهران ؛ استقلال 1410 ق . ؛ ص 490 ؛ وشهرستانى ؛ « ملل ونحل » ؛ بيروت 1981 م . ؛ ص 180 .